نقش فناوری اطلاعات در حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین

  • ۱۴ شهریور ۱۳۹۸ - ۱۵:۲۶
  • مدیریت
  • زمان مطالعه تقریبی : 8 دقیقه

فناوری اطلاعات، به عنوان بخشی از منابع یک سازمان، مزیت رقابتی ثابت و همیشگی را فراهم می آورد. حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین نیز از این قاعده مستثنی نیست. گاهی اوقات اصطلاحات سیستم های اطلاعات و فناوری اطلاعات به جای یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرند، اما این دو مفهوم متفاوت هستند. سیستم اطلاعاتی به تمام اجزا و منابع لازم برای انتقال و پردازش اطلاعات گفته می شود. در مقابل، فناوری اطلاعات به تمام سخت افزارها، نرم افزارها، شبکه و سیستم های مدیریت داده، که برای بهره برداری از سیستم ضروری هستند، اشاره دارد. به طور کلی، هدف عمده فناوری اطلاعات، تسریع و تسهیل دسترسی به اطلاعات از طریق جدیدترین ابزارها و تکنیک های ارتباطی است.

 

لاجستیک و زنجیره تامین چیست؟

یک تولید کننده برای تامین منابع مواد اولیه، تجهیزات و ملزومات خود از شبکه تامین کنندگان، توزیع کنندگان و پیمانکاران جزئی استفاده می کند، که به این شبکه، زنجیره تامین گفته می شود. مدیریت زنجیره تأمین، مدیریت یک شبکه ی به هم پیوسته کسب و کار است که دربرگیرنده محصولات و خدمات مورد نیاز برای مشتریان نهایی است. بنابراین مدیریت زنجیره تأمین، تمامی جا به جایی ها و ذخیره سازی های مواد خام، موجودی در جریان ساخت و کالاهای ساخته شده را از نقاط مبدأ تا مصرف تحت پوشش خود قرار می دهد. شرکت های لاجستیکی، تهیه، حمل و توزیع مواد و کارها را در قالب زنجیره تامین انجام می دهند و محصولات نهایی را بین واسطه ها و مصرف کنندگان توزیع می کنند. یکپارچه سازی زنجیره تامین و عملیات لاجستیکی باعث افزایش راندمان و رقابت، و کاهش هزینه ها می شود.
در این مقاله قصد داریم نقش فنآوری اطلاعات (Information Technology) را در مدیریت زنجیره تامین بررسی کنیم. ما سعی می کنیم که نقش فنآوری اطلاعات در کمک به بازسازی مجموعه توزیع، تا دست یابی به سطوح بالای خدمات با کمترین هزینه و تجهیزات را به نمایش بگذاریم.
امروزه در اقتصاد تغییرات اساسی رخ داده است که این تغیرات تاثیراتی بر رابطه ما با مشتریان، تأمین کنندگان، شرکای تجاری و همکاران داشته است. پیشرفت های حوزه فنآوری اطلاعات فرصت های بی نظیری را برای رقابت سالم به شرکت ها داده است، بنابراین شرط لازم برای ادامه حیات در بازار و رقابت، سرمایه گذاری در فنآوری اطلاعات می باشد.

 

فنآوری اطلاعات و زنجیره تامین

مدیریت زنجیره تامین (Supply Chain Management) به جریان محصولات و اطلاعات بین اعضای زنجیره تامین مربوط می شود. به دلیل پیشرفت های اخیر در حوزه فنآوری، دسترسی به اطلاعات و داده ها، برای شرکت ها بسیار سریع و آسان شده است. این فنآوری ها، در زمینه هماهنگی فعالیت ها برای مدیریت کردن زنجیره تولید، مفید می باشند. با افزایش سرعت و رتبه فناوری ها، هزینه دسترسی به اطلاعات کاهش یافته است. در یک زنجیره تأمین یکپارچه که مواد و اطلاعات به صورت دو سویه جریان دارد ، مدیر یک مجموعه باید درک کند که فناوری اطلاعات چیزی بیش از سیستم های رایانه ای هست.

در سال های اولیه پیدایش زنجیره تامین (اواخر دهه 80 میلادی)، جریان اطلاعات درون سازمان و بین سازمان های عضو زنجیره تامین، بر پایه اسناد کاغذی بود، که این مساله فرایند تراکنش ها و روابط را بسیار کند کرده بود. در طول این دوره، اهمیت اطلاعات و داده ها، به عنوان یک منبع، برای رقابت در بازار نادیده گرفته می شد، زیرا ارزش آن برای اعضای زنجیره تأمین به وضوح درک نشده بود. زیر ساخت های فنآوری اطلاعات، موقعیتی رقابتی در نوآوری تجاری را فراهم می آورد. چندین شرکت شرکت شناخته شده که در زمینه ی زنجیره تامین با استفاده از فنآوری اطلاعات فعالیت می کنند، درآمد زیادی را به وسیله یکپارچه سازی به دست می آورند.

در جریان اهمیت اطلاعات، سه مورد به شدت تحت تاثیر این تغییرات قرار گرفته است:
اولین مورد، رضایت مشتری و خدمات دهی به مشتریان با بهترین و کارآمدترین روش به مساله ای مهم برای شرکت تبدیل شده است. دو، اطلاعات یک عامل مهم در توانایی های مدیر برای کاهش تجهیزات و منایع انسانی می باشد، و آخرین مورد، جریان اطلاعات نقش مهمی در برنامه ریزی استراتژیک ایفا می کند.

عملکردهای سازمانی زنجیره تامین

شرکت هایی که تصمیم می گیرند ابتکارات را در مدیریت زنجیره تامین ایجاد کنند، نقش خاصی را ایفا می کنند. آنها به همراه همۀ اعضای دیگر در زنجیره تامین، به خاطر این تلاش مشترک، احساس متقابل بهتری خواهند داشت. یک مسئله اساسی در زنجیره تأمین، "قدرت" می باشد.  طی چند دهه ی گذشته قدرت از تولید کنندگان به خرده فروشان منتقل شده است. خرده فروشان از نظر دسترسی به اطلاعات برای زنجیره تأمین، نفش ضروری دارند. آن ها با کمک فنآوری های نوین در جایگاه های برجسته ای ظاهر می شوند.

نمونه ها وتجربیات بعضی شرکت ها در خرده فروشی نشان می دهد که چگونه می توان از به اشتراک گذاری اطلاعات برای منافع متقابل استفاده کرد.  از طریق فنآوری های جدید، شرکت، اطلاعات پایانه فروش (POS) خرده فروشی های خود را مستقیما با تولیدکنندگان و سایر تامین کنندگان به اشتراک می گذارد.

پیشرفت سیستم اطلاعاتی بین سازمانی، مزیت هایی برای زنجیره تامین مانند: کاهش هزینه ها، بهره وری و بهبود و استراتژی های محصول/بازار دارد. شرکت ها می توانند در پنج سطح اساسی در سیستم اطلاعات بین سازمانی، همکاری و مشارکت داشته باشند.

حالت ورودی/خروجی از راه دور: در این مورد، عضو زنجیره تامین، از راه دور و با یک برنامه، توسط یک یا چند شرکت بالاتر حمایت می شود.

حالت پردازش برنامه: در این مورد،  اعضا، یک برنامه واحد مانند لیست موجودی یا سیستم پردازش سفارش ایجاد و به اشتراک می گذارند.
حالت تبادل چند شرکت کننده:  در این مورد، عضو، یک شبکه درهم تنیده و هر تعداد شرکت کننده سطح پایین، که با آن ها رابطه تجاری دارد را توسعه داده و به اشتراک می گذارد.

حالت کنترل شبکه: در این مورد، عضو، شبکه ای با برنامه های متنوع که ممکن است توسط بسیاری از شرکت کننده­های سطح پایین استفاده شود را، توسعه داده و به اشتراک می گذارد.

حالت یکپارچه سازی شبکه: در این مورد، عضو به معنای واقعی کلمه، یک ابزار ارتباطات­داده / پردازش­داده تبدیل می شود که هر تعداد شرکت کننده و برنامه سطح پایین را در زمان واقعی ادغام می­کند.

 

کاربرد اطلاعات و فنآوری در مدیریت زنجیره تامین

در توسعه و نگهداری سیستم های اطلاعاتی زنجیره تأمین، باید به نرم افزار و سخت افزار توجه ویژه داشت. سخت افزار شامل دستگاه های ورودی/خروجی رایانه و ذخیره سازی و نرم افزار شامل کل سیستم و برنامه مورد استفاده پردازش کنترل مدیریت معاملات، تصمیم گیری و برنامه ریزی استراتژیک است.

 

چگونه می توان فنآوری اطلاعات را در مدیریت زنجیره تامین بکار برد

تجارت الکترونیکی: این اصطلاحی برای توصیف طیف گسترده ای از ابزارها و روش های مورد استفاده برای هدایت کسب و کار در محیط بدون کاغذ (کامپیوتری) می باشد. از این رو تجارت الکترونیکی شامل تبادل الکترونیکی داده، پست الکترونیکی، انتقال الکترونیکی سرمایه، انتشار الکترونیکی، پردازش تصویر، تابلوهای اعلانات الکترونیکی، دیتابیس های مشترک و ضبط داده های مغناطیسی / نوری است. شرکت ها می توانند فرایند ارسال اسناد بین تامین کنندگان و مشتری ها را بصورت الکترونیکی و خودکار انجام دهند.

تبادل الکترونیکی داده (Electronic Data Interchange): تبادل الکترونیکی داده (EDI) تبادل اسناد تجاری، در قالب های استاندارد از رایانه­ای به رایانه­ای دیگر گفته می شود. تبادل الکترونیکی داده، بجای ارسال نامه، فکس و پیک، توانایی برقراری ارتباط بین دو سازمان بصورت الکترونیکی را دارد. مزایای تبادل الکترونیکی داده عبارتند از:
 

  • پردازش سریع به داده
  • بهبود خدمات مشتریان
  • کاهش کاغذ نگاری
  • افزایش بهره وری
  • بهبود و تسریع پیگیری
  • مزیت رقابتی
  • صورتحساب پیشرفته

بارکد و اسکنر: امروزه در پیشخوان بسیاری از سوپرمارکت ها، دستگاه بارکد خوان وجود دارد. بارکد محتوی اطلاعاتی مانند نام محصول و تولید کننده آن می باشد. بعضی از کاربردهای عملی اسکنر بارکد، ردیابی موارد متحرک مانند عناصر در عملیات مونتاژ PC  و ماشین ها در کارخانه های مونتاژ می­باشد.

انبار داده (Data Warehouse): انبار داده به مجموعه ای از داده ها گفته می شود که از منابع مختلف اطلاعاتی سازمان جمع آوری، دسته بندی و ذخیره می شود. بسیاری از سازمان ها دارای چندین پایگاه داده هستند. یک انبار داده، بجای یک فرایند تجاری، در حول موضوعات اطلاعاتی، سازماندهی می شود. داده های نگهداری شده در انبارهای داده، وابسته به زمان و به راحتی قابل دسترس هستند. داده های تاریخی نیز ممکن است در انبار داده جمع آوری شوند.

ابزارهای برنامه ریزی منابع سازمانی (Enterprise Resource Planning): امروزه سیستم برنامه ریزی منابع سازمانی (ERP) را به عنوان هسته ی زیر ساخت فناوری اطلاعات بسیاری از شرکت ها می­باشند. سیستم برنامه ریزی منابع سازمانی، یک راه حل نرم ‌افزاری است که تمام فعالیت‌های واحدهای مختلف سازمان را به طور یکپارچه در یک سیستم نرم افزاری واحد تعریف و ایجاد می‌کند و فعالیت های دستی و کار مربوط به پردازش اطلاعات مالی، موجودی و سفارش مشتری را کاهش می دهد.

مزایای سیستم برنامه ریزی منابع سازمانی:
 

  • کاهش هزینه های حمل موجودی
  • کاهش هزینه های سفارش
  • کاهش هزینه های تولید
  • کاهش هزینه های نگهداری سوابق
  • کاهش هزینه های حمل و نقل
  • کاهش سرمایه گذاری در تجهیزات
  • فرایند های تولید انعطاف پذیر
  • افزایش رضایت مشتری

 

مزایای استفاده از فناوری اطلاعات در مدیریت زنجیره تأمین:

  • برقراری ارتباط و همکاری مؤثرتر با تأمین کنندگان در سراسر جهان
  • تولید مطابق سلیقه و خواست مشتری می شود
  • کاهش هزینه
  • کارایی عملیاتی و بهبود فرایند (افزایش در بهره وری، بهبود در مدیریت سرمایه و کنترل موجودی، افزایش چابکی و انعطاف پذیری، کاهش زمان تحویل، بهبود هماهنگی و حذف کارهای زاید در فرایندها و وظایف)
  • کیفیت، قابلیت اعتماد و صحت اطلاعات (رضایت و خدمات مشتری، افزایش دانش و بهبود برنامه ریزی و مدیریت)
  • انسجام و همکاری (بهبود هماهنگی، مدیریت شراکت، و ارتباط میان بخش­های مختلف زنجیره تأمین)
    تمایز محصولات یا خدمات (افزایش ارزش افزوده، نوآوری و توسعه محصولات یا خدمات جدید)


\n \n \n \n\n